Фото: Shutterstock

Халқаро олимлар гуруҳи тезлашган биологик қариш, айниқса, кам таъминланган оилаларда ўсган одамларда когнитив қобилиятларнинг сезиларли даражада пасайиши билан боғлиқлигини аниқлади.

Олимлар ДНКнинг характерли кимёвий белгилари асосида инсоннинг биологик ёшини тахмин қилиш имконини берувчи «эпигенетик соат»дан фойдаланишди. Агар у паспорт ёшидан юқори бўлиб чиқса, улар «тезлаштирилган қариш» ҳақида маълумот беради. Таҳлил 300 нафарга яқин иштирокчиларни ўз ичига олди. Уларнинг IQ болалигида ўлчанди ва ўрта ёшда тест такрорланди ҳамда қон намуналари олинди.

Маълум бўлишича, касаллик ва ўлим хавфини ҳисобга олган ҳолда ишлаб чиқилган янги, «иккинчи авлод» эпигенетик соат 50 ёшга келиб IQнинг пасайишини энг яхши башорат қилади. Бундан ташқари, бу таъсир ҳатто бир оилада ўсган бир хил эгизакларда ҳам сақланиб қолган.

Энг катта заифлик кам таъминланган оилалардаги одамларда топилган. Эрта ижтимоий стресс, муаллифларнинг фикрига кўра, тезлашган қаришнинг узоқ муддатли оқибатларини оширади.

Олимларнинг таъкидлашича, тадқиқот ДНК орқали биологик ёшни кузатиш ва эрта ижтимоий муҳитга эътибор бериш деманс ҳамда бошқа ёшга боғлиқ касалликлар хавфини янада аниқроқ баҳолашга ёрдам беради.