Иллюстратив фото

Болада сут тишлари йўқолганда, доимий тишлар милк остида ўсади. Аммо доимий тишни йўқотиб қўйсак, унинг ўрнида янгиси пайдо бўлмайди. Бугунги кунда тишларни тиклаш учун фақат протезлар ёки титан имплантлари қўлланилади. Улар эса ҳақиқий тишларни тўлиқ алмаштира олмайди. Шунга қарамай профессор Памела Елик бошчилигидаги АҚШнинг Тафтс университети стоматология мактаби тадқиқотчилари ҳақиқий тишларни ўстириш орзусига яқинлашиш йўлини топишди.

Олимлар чўчқаларда одам ва чўчқа ҳужайраларининг комбинациясидан фойдаланган ҳолда тишга ўхшаш тузилмаларни ўстиришди. Улар олинган одам тишларидан пульпа ҳужайраларини йиғишди ва уларни чўчқа тишларидаги эпителия ҳужайралари билан бирлаштирдилар. Кейин олимлар бу ҳужайраларни махсус искала ичига жойлаштирдилар ва уларни катта чўчқа жағларига жойлаштирдилар.

Бир неча ой ўтгач, биомуҳандислик тишлари табиий тишлар каби ривожланиш босқичларини босиб ўтган.

“Биз инсоннинг табиий тишларига ўхшаган гўзал кичкина тишларни ўстира олдик”, — деди Елик.

Келажакда жамоа тишларнинг ривожланишини узоқроқ вақт давомида кузатишни режалаштирмоқда, шунингдек, лабораторияда ҳужайраларни ўстирмасдан, тўғридан-тўғри одамнинг жағида янги тиш ўсишини бошлаш йўлларини изламоқда. Бу орқали олимлар яқин ўн йил ичида йўқолган тишлар ўрнига бутунлай одамнинг тирик тишларини ўстириш мумкинлигига умид қилмоқда.

“Энг яхшиси, тишларингизни иложи борича узоқроқ ушлаб туринг. Агар бирор нарса юз берса, биз одамларга биологик алмаштиришни таклиф қилмоқчимиз”, — дея хулоса қилади Елик.