Машҳур рус ёзувчиларини кўпчилгимиз яхши биламиз, асарларини севиб ўқиганмиз. Аммо улар ижоддан ташқари асл касбларига ҳам эга бўлишган. Қуйида шулар ҳақида қисқача маълумот бериб ўтамиз

Антон ЧEХОВ

Чехов мактаб ёшидан кичик эртаклар, ҳикоялар ёзишни бошлаган, бироқ Таганрог гимназиясини битказганидан сўнг Москва Университетининг тиббиёт факультетига ўқишга киради (ҳозирги Сеченов номидани МДТУ).

Ёзувчи тиббиёт йўналиши бўйича Николай Склифосовский ва Григорий Захариндан таълим олган. Талабалик пайтларида Воскресеньский шифохонасида шифокорларга ёрдамчи бўлиб ишлаган.

Михаил БУЛГАКОВ

Михаил Булгаков бутун умри давомида иккинчи касби — шифокорликни ташламаган.

Адибда шифокор тоғаларининг яхши пул ишлаб топаётганидан шифокор бўлмоқ истаги пайдо бўлади. Бироқ, ёзувчиликдан ҳам кечолмаслигини яхши билган адиб ўз молиявий аҳволини шу орқали ўнглаб олишга уринади. Лекин шифокорлик унга пуллар эмас, кўплаб муаммоларни келтирган. Шифокорлик қилган пайтларида — I жаҳон уруши вақтида фронтда врачлик қилиб, ҳатто ўзи ҳам урушга сафарбар қилинган. Фақат 1921 йилда Добровольческ армияси ортга қайтганидан ва оғир хасталикка йўлиққанидан кейингина Булгаков тоғасининг ўғлига мактубида «Мен кўп вақтдан бери бошлаб қўйган ишимни тўрт йилга кечиктирдим — ёзишни бошлолмадим», — дея ёзади.

Александр ОСТРОВСИЙ

Островский ҳуқуқшунос бўлмагунича давлат маъмури вазифасида ишлаган.

Унинг ҳуқуқшунос бўлишини отаси истаган. Аммо Москва университетининг ҳуқуқ факультетига қабул бошланган пайтда Александрнинг муаммолари юзага келган. Рим қонунлари фанидан имтиҳон топширолмаган ёзувчи университетни ташлаб, бир муддат Совестнийда сўнгра эса Коммерция маҳкамасида котиб лавозимида ишлайди. Айни шу вақтларда фаоллик билан адабиётга, ёзишга киришган.

Михаил ЛEРМОНТОВ

Михаил Лермонтов Санкт-Петербургга келганидан кейин ўқишини ҳам шу ердаги университетга кўчиришга ҳаракат қилади. Бироқ университет раҳбарияти унинг Москвадаги олийгоҳда ўқиган икки йилини назарга олмасдан уни қабул қилишдан бош тортади. Натижада Лермонтов Кавалерия ҳарбийларининг мактабига киришга мажбур бўлади. Орани гусарлик полкининг гвардия корнети рутбасини битказган ёзувчи Кавказга юборилади. Кейинчалик эса истеъфо олиб уйига қайтмоқни хоҳласа-да, бувисининг эътирозларига қаршилик қилолмасдан шу ёқда яшашга мажбур бўлган.

Лев ТОЛСТОЙ

Толстой бир вақтнинг ўзида ҳам машҳур ёзувчи, ҳам мард аскар бўлган. У икки йил ҳарбий вазифасида Кавказда хизмат қилган, ёғийлар билан бир неча бор урушга чиққан. Қрим уруши бошланганидан сўнг Драгон армиясига ўтиб, Олтеница атрофидаги жангларда, Силистиря урушида иштирок қилган. 1854 йилда эса Севастополга кўчиб келган. Бу шаҳар мудофаасидаги хизматлари учун устига «Жасорати учун» дея ёзилган 4 даражали «Муқаддас Анна» орденига, «1854-1855 йилларда Севастополь мудофафсидаги мардлиги учун» ва «1853-1855 йиллар урушидаги жасорати учун» медалларига лойиқ кўрилган.

Александр КУПРИН

Александровский ҳарбий даргоҳининг курсанти Александр Куприн ҳарбий хизматни 46-Денепровский пиёда қўшинлари полкида поручик вазифасида бошлаган. Уч йилдан сўнг вазифасидан озод қилинган ёзувчи истеъфога чиқади, аммо 1 жаҳон уруши бошланганида қайтадан ҳарбий хизматга қайтади. 1914 йилнинг ноябрида Куприн урушга сафарбар қилинади ва пиёда қўшинларининг командири бўлиб Финландияга жўнатилади. 1915 йилда эса саломатлигидаги баъзи муаммолар сабаб қўшиндан кетишга мажбур бўлган.

Николай ДОБРОЛЮБОВ

Николай Добролюбов адабиёт билан машғул бўлса-да, асосий касби муаллимлик эди.

Педагогика университетининг талабаси ўлароқ Добролюбов таълим соҳасида карьера ярата оларди, лекин у ижод йўлини танлаб, ўзини адабий танқид соҳасига бағишлаган. Бу ишда унга педагог бўлгани қўл келиб ўз ижодий материаллари билан жамиятни қийнаётган муаммоларни икки нуқтаи назардан таҳлил қилган.

Иван КРИЛОВ

Иван Крилов камбағал оилаларнинг фарзандларига дарс берган. Буни қарангки, бунинг асосий сабабларидан бири ёзувчининг ўзи машаққат ва моддий қийинчиликлар бўлишига қарамай таҳсил олганидадир. Крилов ўз билим ва салоҳияти туфайли ҳатто князь Сергей Фёдорович Голициннинг хонадонида тил ва адабиёт муаллими бўлиб ишлаган.

Николай ЧEРНИШEВСКИЙ

Чернишевскийнинг ихтисослиги педагог бўлган. Фалсафа факультетининг тарих ва филология бўлими талабаси бўлган ёзувчи муаллимлик ишини Саратов гимназиясида бошлайди. У ерда ишлаши унга ўз инқилобий ғояларини ёйишда қўл келган. Турмуш қурганидан сўнг эса Санкт-Петербургга кўчиб ўтади ва ишлай бошлайди. Бироқ қанчалик кучли ўқитувчи бўлмасин у ерда жуда оз муддат фаолият юритган.

Александр ГРИБОЕДОВ

Александр Грибоедов дипломат ва Россиянинг Эрондаги элчиси вазифасида ишлаган.

Ёзувчи бир муддат АҚШдаги Россия консуллигида, кейинчалик эса Эронда рус давлати элчисининг котиби бўлиб ишлайди. 1828 йилдаги Туркманчой сулҳининг тузилишида иштирок этиб, сулҳ матнини шаҳсан ўзи Петербургга келтиради. Бундан кейин Эрондаги Россия элчиси қилиб тайинланади ва у ерда диний фанатларнинг фитнаси билан қатл қилинган.

Фёдор ТЮТЧEВ

Тютчев ҳам Грибоедов каби дипломат бўлган.

Бу рус шоири россиялик элчи бўлиб бироз вақт Мюнхенда яшаган. Дипломатик фаолияти тугаганидан сўнг эса юртига қайтгунича Европа ва Россия ўртасидаги сиёсий муаммолар, қарама-қарши муносабатлар ҳақида мақолалар ёзган.

Федор ДОСТОЕВСКИЙ

Муҳандислик мактабини битказганидан сўнг Достоевский муҳандис-поручик қисмидаги Петербург муҳандис жамоасида фаолият бошлаган. Бироқ бир йилдан кейин ўзини буткул адабиётга бағишламоқ қарорига келган ва муҳандислик ишини якунлаган.

Евгений ЗАМЯТИН

Антиутопия жанрига асос солган машҳур ёзувчи, Санкт-Петербург Политехника университетини тамомлаганидан кейин Нюкасл, Глазго ва Сандерланд давлатларида рус ҳайкалтарошларининг танловида иштирок қилиш учун Англияга йўл олади ва «Муқаддас Александр Невский» ҳайкалини қурган меъморлардан бирига айланади.

Таржимон ва тўпловчи:
Раҳмат Бобожон