Illyustrativ foto

Kimyo boʻyicha 2023-yilgi Nobel mukofoti olimlar Mungi Bavendi (Massachusets universiteti, AQSH), Lui Bryus (Kolumbiya universiteti, AQSH) va Aleksey Yekimovga (Nanocrystals Technology, AQSH) kvant nuqtalarining kashfiyoti va sintezi uchun topshirildi.

"Kvant nuqtalari juda koʻp qiziqarli va gʻayrioddiy xususiyatlarga ega. Shuni taʼkidlash kerakki, ular oʻlchamiga qarab turli rangda boʻladi", — deydi kimyo boʻyicha Nobel qoʻmitasi raisi.

Bungacha amerikalik olimlar Katalin Kariko va Dryu Vaysman tibbiyot va fiziologiya yoʻnalishida bu yilgi Nobel mukofoti sovrindorlari boʻlgandi. Ularning kashfiyoti qisqa vaqt ichida "COVID-19"ga qarshi samarali mRNK vaksinalarini yaratishga imkon berdi. Bu boshqa koʻplab xavfli kasalliklar, jumladan, OIV va saraton kasalligining oldini olishga yordam beradi.

Fizika boʻyicha Nobel mukofoti mukofoti Peru Agostini, Ferensu Krausu va Ann LʻYuilega materiyadagi elektronlarning dinamikasini oʻrganish uchun yorugʻlikning attosoniyali impulslarini hosil qiluvchi eksperimental usullar uchun topshirildi.

Atto — prefiksi oʻlchov birligining 10⁻¹⁸ kuchiga toʻgʻri keladi. Attosoniya juda qisqa vaqt oraligʻida hatto yorugʻlik ham mikroskopik masofalarni bosib oʻtadi. Bunday davomiylikdagi lazer chaqnashlari materiyaning ilgari erishib boʻlmaydigan harakatlarini batafsil oʻrganish imkonini beradi.

5-oktyabrda Stokgolmda adabiyot, 6-oktyabrda esa Osloda tinchlik yoʻnalishlari Nobel mukofoti laureatlari nomi eʼlon qilinadi. Shvetsiya Shvetsiya banki tomonidan 1968-yilda taʼsis etilgan iqtisod boʻyicha Nobel mukofoti sovrindori nomi 9-oktyabr kuni maʼlum boʻladi.