Иллюстратив фото

Бугунги кунда дорихоналарда соғлиқни сақлаш ёки яхшилаш мақсадида сотилаётган 100 мингдан ортиқ турли биологик фаол қўшимчалар мавжуд. Улар капсула, кукун, таблетка ва желе шаклида таклиф этилади ҳамда витаминлар, минераллар, ўсимлик моддалари ва аминокислоталарни ўз ичига олади. Бироқ мутахассислар таъкидлашича, ушбу маҳсулотларни мутлақо хавфсиз деб ҳисоблаш катта хато.

Меъёрдан ортиқ истеъмол соғлиққа зарар

Гарвард тиббиёт мактаби профессори Питер Коэнга кўра, озуқа моддаларини ҳаддан ташқари кўп қабул қилиш саломатликка жиддий зарар етказиши мумкин. Шу боис қўшимчаларни тўғри дозада ва сифатлиларидан танлаш жуда муҳим. Мутахассислар, имкони борича, организмга зарур витамин ва минералларни оддий овқат орқали қабул қилишни тавсия қилади.

Назорат заиф, ёрлиқларга ишониш қийин

АҚШда витамин ва қўшимчалар бозори устидан давлат назорати чекланган. Озиқ-овқат ва дори-дармон агентлиги (FDA) бу маҳсулотларни сотувга чиқишидан олдин тасдиқламайди. Шу сабабли, ёрлиқда кўрсатилган таркиб ҳар доим ҳам ҳақиқатга тўғри келавермайди. Мутахассислар фақат NSF ёки USP каби мустақил ташкилотлар томонидан тасдиқланган маҳсулотларни танлашни маслаҳат беради.

Шифокор билан маслаҳат — асосий шартлардан бири

Қўшимчаларни қабул қилишдан олдин албатта шифокор билан маслаҳатлашиш лозим. Айрим витаминлар дори воситалари билан ўзаро таъсирга кириши, таҳлил натижаларини бузиши ёки дорининг самарасини пасайтириши мумкин. Мутахассислар қўшимчаларни дорихонада эркин сотиладиган дори воситалари каби эҳтиёткорлик билан қабул қилишни уқтиради.

Кўп қабул қилинадиган қўшимчалар ва хавфлар

Мультивитаминлар таркибидаги айрим витамин ва минераллар меъёрдан юқори бўлиши мумкин. Масалан, тамаки чекувчилар учун А витамини ёки бета-каротин юқори миқдорда қабул қилинса, ўпка саратони хавфини оширади. Ҳомиладор аёлларда эса кунига 2800 микрограммдан ортиқ А витамини туғма нуқсонлар хавфини кучайтиради.

Витамин D, кальций ва бошқалар

Витамин D ни ҳаддан ташқари қабул қилиш кўнгил айниши, қусиш, буйрак етишмовчилиги ва ҳатто ўлимга олиб келиши мумкин. Катталар учун кунлик меъёр 600 ХБ бўлса, юқори чегара 4000 ХБ этиб белгиланган. Кальцийнинг ортиқча миқдори буйрак тошлари ва айрим ҳолларда юрак касалликлари хавфини оширади.

Омега-3, витамин C ва магний

Омега-3 қўшимчаларининг юқори дозалари қон кетиши хавфини оширади. Витамин C кўп қабул қилинганда эса ич кетиши, қорин оғриғи ва буйрак тошлари кузатилиши мумкин. Магнийнинг ортиқча миқдори айниқса буйрак касаллиги борлар учун хавфли ҳисобланади.

Умумий огоҳлантириш

Шифокорлар ва диетологлар қўшимчаларни «табиий» деб ҳисоблаб, беихтиёр қабул қилишдан огоҳлантиради. Қўшимчалар ҳам нотўғри қабул қилинганда жиддий асоратларга олиб келиши мумкин. Мутахассисларнинг фикрича, энг тўғри йўл — ҳар қандай витамин ёки қўшимчани қабул қилишдан олдин тиббий маслаҳат олишдир.