Rasul Kusherbayev: “Uy buzishda faol” boʻlgan masʼullardan toʻrtta iltimosim bor

00:05 02 Iyun 2020 Jamiyat
699 0

Boshpana qurish oson ish emas. Inson yillar davomida mablagʻ jamgʻarib quradi, uyi bitsa dovondan oʻtgani uchun “uy toʻyi” qiladi.

Biroq soʻnggi vaqtlarda “uy toʻyi” ayrim yurtdoshlarimizga tatimayapti. “Uy buz-uy buz” ishlari avjiga chiqayotgani xalqimizdagi mardlik va bagʻrikenglik sifatlari ayrim masʼullarda yetishmayotganligini koʻrsatmoqda. Bahona tayyor – qishloq xoʻjaligi uchun sugʻoriladigan yerlarni oʻzboshimchalikdan tozalash, oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlash.

Ammo qishloqda uy qurgan odam tomorqasidan foydalanib, oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlashga hissa qoʻshadi. Buni koʻrishga esa ochiq koʻz kerak. 

Alamli joyi bir qaysidir masʼulning qarori bilan qonuniy, deb berilgan ayrim yer uchastkalari kimningdir aybi bilan sugʻoriladigan yer toifasida qolib ketgani uchun fuqaro aybdor boʻlib chiqyapti. Oʻsha vaqtda yer ajratishga qaror chiqargan shaxslar esa bugun “adashganlar”.

Bu bugungi avlod masʼullarining ikkiyuzlamachiligi emasmi? Davlat rahbarining odamlarni rozi qilish yoʻlidagi shuncha saʼy-harakatlariga masʼullarning shunday javob qilishi qaysi qolipga sigʻadigan ish?

Bu ham mayli “sudga borgan har bir fuqaro faqat adolat topishiga kafolat beramiz...Har bir insonning taqdirini hal etishda ongimizda – adolat, tilimizda – haqiqat, dilimizda esa poklik ustuvor boʻladi”, deya bagʻrikeng xalqimizga murojaat qilgan Oʻzbekiston sudyalarining ayrimlari “ochko” olish niyatidagi hokim, prokuror “bu yer sugʻoriladigan yer”, deb mushtlab daʼvo qilganiga shart uyni buzishga qaror chiqaraversa, haqligini isbotlashga uringanni ogʻzini ochtirmasa odamlar dodini kimga aytsin. Ollohning inoyati, tabiat saxovati boʻlgan ona yer bagʻrida yashash uchun uy qurmoqchi boʻlgan odamni jinoyatchiga chiqarish adolatdanmi oʻzi?

Bir qator viloyatlar qatori Toshkent viloyatining tumanlarida avjiga chiqqan bunday ishlar ongimizda shakllangan inson qadri aziz, degan tushunchaning yoʻq boʻlishiga sabab boʻlayotgani achinarli.

Mayli asosiy masalaga oʻtsam.

Qisqasi “uy buzishda faol” boʻlgan masʼullardan toʻrtta iltimosim bor.

Birinchisi, kimningdir uy-joyini qishloq xoʻjaligidagi sugʻoriladigan yer, deb buzishga qaror chiqarishda avvalo farzandlaringiz, oilangiz yashayotgan uy-joyning qanday yerdaligi va qancha katta maydonni egallab turganini bir tanangizdan oʻtkazib koʻrib qaror chiqaring. Aks holda sizning ishingiz kambagʻalga nisbatan zulm qilishdek gap. Chunki siz zoʻr berib buzayotganingiz boyni emas, kambagʻalni uyi boʻlib chiqyapti.

Ikkinchisi, yoʻl boʻylarida biznes uchun qishloq xoʻjaligi yerlaridan yuzlab “zapravka”, savdo doʻkonlariga koʻz yumib ajratib berayotgan yerlar koʻzingizga oziq-ovqat xavfsizligiga tahdid boʻlib koʻrinmaganidek, oddiy inson yashash uchun qurayotgan uy-joylarga ham ana shunday qarich bilan qarang. Ularga ham yerni qiymatini toʻlab, uylarini buzilishdan saqlab qolishiga imkon bering. Boʻlmasa tenglik buziladi.

Uchinchisi, oʻz davrida aholiga uy joyga yer berish ustuvor boʻlgan boʻlsa, bugun sugʻoriladigan yerlarni qaytarish ustuvordir balki. Biroq bu ustuvorlik davlatni lafzidan qaytadigan qilib koʻrsatish hisobiga boʻlmasligi kerak. Masʼullar oʻzgarsa ham davlatning fuqarolar oldidagi lafzi qatʼiy va oʻzgarmasligiga amal qiling.

Toʻrtinchisi, fuqarolarning koʻchmas mulklarini oʻzboshimcha, deb topishda qonunlarimizdagi adolat tamoyilidan kelib chiqib, birinchi navbatda ularning aybsizligini isbotlashga urinish va “Maʼmuriy tartib-taomillar toʻgʻrisida”gi Qonun talablariga rioya etishni unutmang. Zero, “Maʼmuriy tartib-taomillar toʻgʻrisida”gi Qonunning 59-moddasida “Agar manfaatdor shaxs maʼmuriy hujjatning qonuniy kuchiga ishonib, maʼmuriy hujjat asosida olingan mol-mulkdan foydalangan, oʻz mulkini tasarruf etish uchun bitim tuzgan yoki maʼmuriy hujjatda belgilangan naf va imtiyozlardan boshqacha tarzda foydalangan boʻlsa, uning ishonchi himoya qilinishi lozim” deb belgilab qoʻyilgan.

Men bilgan qonunlarimizning mohiyatida odamlarga yengillik yaratish, ularning harakatida aybsizlikni isbotlash yotadi. Agar buning aksi boʻlsa koʻchada turgan simyogʻochdan ham ayb topish mumkin.

Gapim qaysidir hokim, prokuror, sudya va boshqalarga tegib ketgan boʻlsa ulardan uzr soʻramayman. Tegmaganlardan uzr.

Rasul KUSHERBAYEV,

Oliy Majlis Qonunchilik palatasi deputati

Tavsiya etamiz

Izohlar

Hozircha hech kim fikr bildirmagan. Balki Siz birinchilardan bo'larsiz?