XS.UZ
Мамлакатимиз тўқимачилик ва енгил саноатининг экспорт салоҳияти Ўзбекистон — Туркия: Икки томонлама ҳамкорликни мустаҳкамлашда муҳим қадам «Ўзбекистон янги марраларни кўзламоқда» Шанхай ҳамкорлик ташкилотига аъзо давлатлар Адлия вазирларининг бешинчи мажлиси тўғрисида ахборот Ёш халқаро шахмат устаси Жавоҳир Синдоровга Президентимиз совғаси топширилди Битим имзоланди Сўз ва амал уйғунлиги — улуғ фазилат Тил — миллат кўзгуси Корхона ривожи таъминланади Илм-фан фидойисига эҳтиром Ер — бебаҳо хазина Тафаккур дунёсига йўл Олтинкўлда ХVI-XVII асрларга тааллуқли тангалар топилди Замонавий шифохона Жаҳон чемпионати совриндори Нуфузли мусобақа арафасида Тажрибали рақибидан устун келди “Халқ сўзи” ва “Народное слово” таҳририяти ходимлари пахта йиғим-теримида фаол иштирок этмоқда Агрепина Шин Ўзбекистон Республикаси Мактабгача таълим вазири ЕТТБ тадбиркорлик субъектлари учун кредитлар тақдим этади Депутатлар ислоҳотларнинг ҳуқуқий базасини янада такомиллаштиришга қаратилган қонун лойиҳаларини кўриб чиқдилар Инновацион ишланмалар нефтни қайта ишлаш соҳаси ривожини жадаллаштиради Савдо-иқтисодий муносабатлар янада мустаҳкамланади Ҳарбийларимиз “Кембрия патрули” халқаро танловида совриндор бўлди «Ўзбекистоннинг тенг ҳуқуқли фуқаросиман!» Мактабгача таълим соҳасида замонавий тизим яратилади Илғор тажрибалар ва бозор механизмлари Юртимизда яратилаётган кенг имкониятлар Токиода муҳокама қилинди Фойдаландингизми, ҳақини ҳам тўланг Шавкат Мирзиёев Кавказ мусулмонлари идораси раиси шайхулислом Оллоҳшукур Пошшозода бошчилигидаги делегацияни қабул қилди
  • 23 Апрель 2016

Денгизкўл хазинаси

Савр ойининг қулай об-ҳавоси чўл табиатига ҳам қайта жон бағишлайди. Унинг ҳаётбахш ёмғирлари замин бағрида мудраб ётган гулу гиёҳларни уйғотиб юборади. Натижада зумда теварак-атрофни турфа чечаклар қоплайди.

Бундай пайтда юртимизнинг сувли-ботқоқли ҳудудларида ҳам ҳаёт қайнайди. Кўклам жаласидан сув сатҳи кўтарилган кўлларда узоқ ўлкалардан учиб келган қушлар қўним топса, унга туташ чангалзорларда чўл жониворлари кўпая бошлайди. Чунки табиатнинг бундай ноёб туҳфаси қушлар, сув жониворлари ва ўсимликлар ривожида қулай табиий муҳит ҳисобланади. 

Олот тумани марказидан 35 километр жанубда жойлашган Денгизкўл табиати бунга яққол мисол бўла олади. У қадимдан сир-синоатларга бой, шифобахш кўл саналади. Ҳозирги кунда ушбу ҳавза ҳудудида халқаро ҳамда Ўзбекистон “Қизил китоб”ига киритилган ноёб қушларнинг ўндан зиёд турлари учрайди. Айниқса, кичик қоравой, кичик оққўтон, қошиқбурун, вишилдоқ оққуш, мармар ўрдак, олақанот ўрдак, Зарафшон қирғовули, йўрға тувалоқлар бу ерда қўним топиб, бехавотир кўпаймоқда. 

Буюк Британия қушларни муҳофаза қилиш қироллик жамияти ана шу жиҳатларни инобатга олган ҳолда, Денгизкўл ва вилоятимиздаги Зикри, Хадича, Қорақир, Оёқоғитма кўллари, шунингдек, “Когон” балиқчилик хўжалиги ҳавзасини “Муҳим орнитологик ҳудуд” дея эълон қилди. Пировардида уларнинг барчаси халқаро аҳамиятга молик гўша сифатида қушлар муҳофазасини ташкил этиш марказлари қаторига киритилди. 

Дарҳақиқат, биологик хилмахилликни сақлашда Денгизкўл муҳим аҳамиятга эга. Олиб борилган тадқиқотлар натижаси республикамизда қишлайдиган қушларнинг 40 фоизидан зиёди мазкур осойишта макон ҳиссасига тўғри келишини тасдиқламоқда. 

Хадича кўлида эса балиқ мўл. Унда сазан, лаққа, оқ амур, оқ дўнгпешона каби балиқлар кўпайтирилмоқда. Бундан ташқари, “Қизил китоб”га киритилган  Туркистон мўйловдор балиғини учратиш мумкин. 

Кўл ён-атрофидаги қамишзору юлғунзорлардан эса жайрон, қундуз, қуён, тулки каби ҳайвонлар, укки, чўл бургути, оқ думли сув бургути сингари  қушлар паноҳ топган.

Шунингдек, умумий ер майдони 30 минг гектарни ташкил қиладиган “Қорақир” давлат буюртмахонаси қамишзорларида  қорақулоқ, бўрсиқ, сариқ сассиқкўзан каби ёввойи жониворларнинг кўпайиши кузатилмоқда. Унинг сув билан қопланган майдонларида балиқчилик хўжаликлари ташкил этилиб, аҳолига луқмаи ҳалол етказиб берилаяпти. 

Бошқача айтганда, кўллар нафақат экологик мувозанатни сақлаш, балки озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлашда ҳам тобора долзарб аҳамият касб этаётир. Шуларни инобатга олган ҳолда, мавжуд кўлларда мунтазам тарзда орнитологик тадқиқотлар олиб бориш фойдадан холи эмас. Айниқса, қушларнинг кўпайиш мавсумида кўлларда сув сатҳининг бир меъёрда бўлишини таъминлаш ўта муҳим. Ана шунда ҳавзаларимиз бундан кейин ҳам юртимиз бетакрор табиатининг ажралмас  қисми сифатида келгуси авлодлар эъзозида бўлади.

 

Анвар НИЁЗОВ,

Бухоро вилояти табиатни муҳофаза қилиш қўмитаси раиси. 

Кўриш қобилияти чекланганлар учун

A- A A+

Кўп ўқилган